درسنامه آموزشی قرآن کلاس نهم
درس 5: سوره ذاریات و سوره قمر، انبساط و گسترش جهان
جلسۀ اول: سورۀ ذاریات
وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْحُبُكِ ﴿۷﴾ إِنَّكُمْ لَفِی قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ ﴿۸﴾ يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ ﴿۹﴾ قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ ﴿۱۰﴾ الَّذِینَ هُمْ فِی غَمْرَةٍ سَاهُونَ ﴿۱۱﴾ يَسْأَلُونَ أَيَّانَ يَوْمُ الدِّینِ ﴿۱۲﴾ يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ ﴿۱۳﴾ ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ هَذَا الَّذِی كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ ﴿۱۴﴾ إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ ﴿۱۵﴾ آخِذِینَ مَا آتَاهُمْ رَبُّهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُحْسِنِینَ ﴿۱۶﴾ كَانُوا قَلِیلًا مِنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ ﴿۱۷﴾ وَ بِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ﴿۱۸﴾ وَ فِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ ﴿۱۹﴾ وَ فِی الْأَرْضِ آيَاتٌ لِلْمُوقِنِینَ ﴿۲۰﴾ وَ فِی أَنْفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ ﴿۲۱﴾ وَ فِی السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَ مَا تُوعَدُونَ ﴿۲۲﴾ فَوَرَبِّ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ مَا أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ ﴿۲۳﴾ هَلْ أَتَاكَ حَدِیثُ ضَيْفِ إِبْرَاهِیمَ الْمُكْرَمِینَ ﴿۲۴﴾ إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ ﴿۲۵﴾ فَرَاغَ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِعِجْلٍ سَمِینٍ ﴿۲۶﴾ فَقَرَّبَهُ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ ﴿۲۷﴾ فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِیفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ وَ بَشَّرُوهُ بِغُلَامٍ عَلِیمٍ ﴿۲۸﴾ فَأَقْبَلَتِ امْرَأَتُهُ فِی صَرَّةٍ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَ قَالَتْ عَجُوزٌ عَقِیمٌ ﴿۲۹﴾ قَالُوا كَذَلِكِ قَالَ رَبُّكِ إِنَّهُ هُوَ الْحَكِیمُ الْعَلِیمُ ﴿۳۰﴾
ترتیل صوتی آیات سورهٔ ذاریات / آیهٔ 7 تا 30
قَالَ فَمَا خَطْبُكُمْ أَيُّهَا الْمُرْسَلُونَ ﴿۳۱﴾ قَالُوا إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمٍ مُجْرِمِینَ ﴿۳۲﴾ لِنُرْسِلَ عَلَيْهِمْ حِجَارَةً مِنْ طِینٍ ﴿۳۳﴾ مُسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُسْرِفِینَ ﴿۳۴﴾ فَأَخْرَجْنَا مَنْ كَانَ فِیهَا مِنَ الْمُؤْمِنِینَ ﴿۳۵﴾ فَمَا وَجَدْنَا فِیهَا غَيْرَ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِینَ ﴿۳۶﴾وَ تَرَكْنَا فِیهَا آيَةً لِلَّذِینَ يَخَافُونَ الْعَذَابَ الْأَلِیمَ ﴿۳۷﴾ وَ فِی مُوسَى إِذْ أَرْسَلْنَاهُ إِلَى فِرْعَوْنَ بِسُلْطَانٍ مُبِینٍ ﴿۳۸﴾ و فَتَوَلَّى بِرُكْنِهِ وَ قَالَ سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ ﴿۳۹﴾ فَأَخَذْنَاهُ وَ جُنُودَهُ فَنَبَذْنَاهُمْ فِی الْيَمِّ وَ هُوَ مُلِیمٌ ﴿۴۰﴾ وَ فِی عَادٍ إِذْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الرِّیحَ الْعَقِیمَ ﴿۴۱﴾ مَا تَذَرُ مِنْ شَيْءٍ أَتَتْ عَلَيْهِ إِلَّا جَعَلَتْهُ كَالرَّمِیمِ ﴿۴۲﴾ وَ فِی ثَمُودَ إِذْ قِیلَ لَهُمْ تَمَتَّعُوا حَتَّى حِینٍ ﴿۴۳﴾ فَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ ﴿۴۴﴾ فَمَا اسْتَطَاعُوا مِنْ قِيَامٍ وَ مَا كَانُوا مُنْتَصِرِینَ ﴿۴۵﴾ وَ قَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِینَ ﴿۴۶﴾وَ السَّمَاءَ بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ وَ إِنَّا لَمُوسِعُونَ ﴿۴۷﴾ وَ الْأَرْضَ فَرَشْنَاهَا فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ ﴿۴۸﴾ وَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ ﴿۴۹﴾ فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ إِنِّی لَكُمْ مِنْهُ نَذِیرٌ مُبِینٌ ﴿۵۰﴾ وَ لَا تَجْعَلُوا مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ إِنِّی لَكُمْ مِنْهُ نَذِیرٌ مُبِینٌ ﴿۵۱﴾.
ترتیل صوتی آیات سورهٔ ذاریات / آیهٔ 31 تا 51
آموزش مفاهیم
فعالیت 1 (صفحهٔ 56 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده، کامل و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
استغفار میکنند، بودند، سَحَرها، نیازمند، ثروت
|
ردیف |
کلمه |
معنی |
ردیف |
کلمه |
معنی |
|
1 |
کانوا |
بودند |
2 |
اَسحار |
سَحَرها، جمع سَحَر |
|
3 |
یَستَغفِرونَ |
استغفار میکنند، آمرزش میخواهند |
4 |
اَموال |
ثروت، جمع مال |
|
5 |
سائِل |
نیازمند، درخواست کننده |
6 |
مَحروم |
محروم، نیازمند |
فعالیت 2 (صفحهٔ 56 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- إِنَّ الْمُتَّقِینَ: قطعاً افراد باتقوا (پرهیزکاران)
2- فِی جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ: در بهشتها و چشمهها
3- إِنَّهُمْ كَانُوا: قطعاً آنها بودند.
4- هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ: آنها آمرزش میخواهند.
5- وَ فِی أَمْوَالِهِمْ: و در ثروتشان
6- لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ: برای نیازمند و محروم
7- وَ فِی الْأَرْضِ آيَاتٌ: و در زمین نشانههایی
8- وَ فِی أَنْفُسِكُمْ: و در خودتان
انس با قرآن در خانه (صفحهٔ 57 کتاب درسی)
الف) هر روز در خانه یکی از صفحههای 521 تا 525 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ آیات 15 تا 21 سورهٔ ذاریات را کامل کنید.
1- إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ ﴿۱۵﴾: قطعاً افراد با تقوا در بهشتها و چشمهها هستند.
2- آخِذِینَ مَا آتَاهُمْ رَبُّهُمْ: آنچه پروردگارشان به آنها میدهد میگیرند؛
3- إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُحْسِنِینَ ﴿۱۶﴾: قطعاً آنها پیش از آن نیکوکار بودند.
4- كَانُوا قَلِیلًا مِنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ ﴿۱۷﴾: آنها فقط کمی از شب را میخوابیدند (و بیشتر شب را در دعا و نماز بودند).
5- وَ بِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ﴿۱۸﴾: و در سحرها آنها استغفار میکنند.
6- وَ فِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ ﴿۱۹﴾: و در ثروتشان سهمی است برای نیازمند و محروم
7- وَ فِی الْأَرْضِ آيَاتٌ لِلْمُوقِنِینَ ﴿۲۰﴾: و در زمین نشانههایی است برای افرادی که یقین دارند.
8- وَ فِی أَنْفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ ﴿۲۱﴾: و در خود شما (خودتان) پس آیا نمیبینید؟!
ج) از صفحه 523 قرآن کریم چند عبارت آشنا بیابید و معنا کنید.
1- وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنََّ وَ الْإِنسَ إِلََّا لِیَعْبُدُونِ: و خلق نکردیم جن و انسان را مگر برای این که مرا عبادت کنند.
2- إِنَّ الله َهُوَ الرَّزّاق: قطعاً خداوند بسیار روزی دهنده است.
3- فَوَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذَِّبِینَ: پس وای بر آن روز بر تکذیب کنندگان
د) در صفحهٔ 523 قرآن کریم، خداوند به پیامبر میفرماید: «به مؤمنان پند و تذکر بده که برای آنها سودمند است». این آیهٔ شریفه را بیابید، همراه با ترجمهٔ آن بنویسید. به نظر شما چرا پند و تذکر سودمند است؟ در این باره با دوستان خود گفتوگو کنید.
جلسۀ دوم: سورۀ قمر
وَ نَبِّئْهُمْ أَنَّ الْمَاءَ قِسْمَةٌ بَيْنَهُمْ كُلُّ شِرْبٍ مُحْتَضَرٌ ﴿۲۸﴾ فَنَادَوْا صَاحِبَهُمْ فَتَعَاطَى فَعَقَرَ ﴿۲۹﴾ فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِی وَ نُذُرِ ﴿۳۰﴾ إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ صَيْحَةً وَاحِدَةً فَكَانُوا كَهَشِیمِ الْمُحْتَظِرِ ﴿۳۱﴾ وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ ﴿۳۲﴾ كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ بِالنُّذُرِ ﴿۳۳﴾ إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ حَاصِبًا إِلَّا آلَ لُوطٍ نَجَّيْنَاهُمْ بِسَحَرٍ ﴿۳۴﴾ نِعْمَةً مِنْ عِنْدِنَا كَذَلِكَ نَجْزِی مَنْ شَكَرَ ﴿۳۵﴾ وَ لَقَدْ أَنْذَرَهُمْ بَطْشَتَنَا فَتَمَارَوْا بِالنُّذُرِ ﴿۳۶﴾ وَ لَقَدْ رَاوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِهِ فَطَمَسْنَا أَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا عَذَابِی وَ نُذُرِ ﴿۳۷﴾ وَ لَقَدْ صَبَّحَهُمْ بُكْرَةً عَذَابٌ مُسْتَقِرٌّ ﴿۳۸﴾ فَذُوقُوا عَذَابِی وَ نُذُرِ ﴿۳۹﴾ وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ ﴿۴۰﴾ وَ لَقَدْ جَاءَ آلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُ ﴿۴۱﴾ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كُلِّهَا فَأَخَذْنَاهُمْ أَخْذَ عَزِیزٍ مُقْتَدِرٍ ﴿۴۲﴾ أَكُفَّارُكُمْ خَيْرٌ مِنْ أُولَئِكُمْ أَمْ لَكُمْ بَرَاءَةٌ فِی الزُّبُرِ ﴿۴۳﴾ أَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَمِیعٌ مُنْتَصِرٌ ﴿۴۴﴾ سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ ﴿۴۵﴾ بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَ السَّاعَةُ أَدْهَى وَ أَمَرُّ ﴿۴۶﴾ إِنَّ الْمُجْرِمِینَ فِی ضَلَالٍ وَ سُعُرٍ ﴿۴۷﴾ يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِی النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ ﴿۴۸﴾ إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ ﴿۴۹﴾.
ترتیل صوتی آیات سورهٔ قمر / آیهٔ 28 تا 49
فعالیت (صفحهٔ 59 کتاب درسی)
اکنون با توجه به کلماتی مانند «وَ ، فَـ ، ... » جملههای آیات 9 و 10 صفحهٔ 538 قرآن کریم را مشخص کنید و این آیات را با رعایت وقف در آخر هر جمله بخوانید.
آموزش مفاهیم
فعالیت 1 (صفحهٔ 60 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده، کامل و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
پند، خاندان، آسان کردیم
|
ردیف |
کلمه |
معنی |
ردیف |
کلمه |
معنی |
|
1 |
یَسَّرنا |
آسان کردیم |
2 |
ذِکر |
پند، یاد |
|
3 |
ءال |
آل، خاندان |
4 |
مُدَّکِر |
پندگیرنده |
|
5 |
نُذُر |
هشدارها، هشداردهندگان |
6 |
اَخَذنا |
مجازات کردیم، گرفتیم |
فعالیت 2 (صفحهٔ 60 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ: و قطعاً آسان کردیم.
2- لِلذِّكْرِ: برای پند
3- وَ لَقَدْ جَاءَ: و قطعاً آمد
4- آلَ فِرْعَوْنَ: خاندان فرعون
5- كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا: تکذیب کردند نشانهها ما را
6- كُلِّهَا: همۀ آن
7- فَاَخَذنٰهُم: پس گرفتیم آنها را
انس با قرآن در خانه (صفحهٔ 61 کتاب درسی)
الف) هر روز در خانه یکی از صفحههای 526 تا 530 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ آیات 40 تا 42 سورهٔ قمر را کامل کنید.
1- وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ: و قطعاً آسان کردیم قرآن را برای پند دادن
2- فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ ﴿۴۰﴾: پس آیا هیچ پند گیرندهای است؟!
3- وَ لَقَدْ جَاءَ آلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُ ﴿۴۱﴾: و قطعاً آمد (برای) خاندان فرعون هشدارها
4- كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كُلِّهَا: تکذیب کردند آیات (نشانههای) ما را، همۀ آن را
5- فَأَخَذْنَاهُمْ أَخْذَ عَزِیزٍ مُقْتَدِرٍ ﴿۴۲﴾: پس مجازات کردیم آنها را آن گونه که فردی عزتمند و مقتدر مجازات میکند.
ج) از صفحهٔ 527 قرآن کریم چند عبارت آشنا بیابید و همراه با معنای هر یک بنویسید.
1- کذَّبُوا وَ اتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ: و تکذیب کردند و تبعیت کردند از هوا و هوسشان
2- و اِن لیس لِلأنسان ألاّ ما سَعی: و این نیست انسان مگر آنچه سعی و تلاش میکند.
3- هَذا نَذِیرٌ مِنَ النٌذُرِ الْأُولَى: این هشدار دهندهای از هشداردهندگان پیشین است.
د) در صفحهٔ 527 قرآن کریم، عبارات زیبا و پرمعنای بسیاری آمده است. در یکی از آنها خداوند میفرماید:
«در دستیابی به حقّ، ظن و گمان کافی نیست». در حقایقی مهم همچون اعتقادات دینی باید به یقین و اطمینان کامل دست یافت. این عبارت حکیمانه را بیابید، همراه با معنای آن بنویسید و چه خوب است آن را حفظ کنید.